BSP, NPT, BSPP & BSPT: de verschillen uitgelegd

Taps of parallel — het belangrijkste onderscheid

De eerste vraag bij elke pijpdraad: is hij taps (conisch) of parallel (recht)? Tapse draden (NPT en BSPT) lopen taps toe en dichten af doordat de draden zich in elkaar klemmen. Parallelle draden (BSPP) houden dezelfde diameter en dichten af met een aparte afdichting, zoals een O-ring of bonded seal.

Links: taps · conisch — wordt smaller naar het uiteinde Rechts: parallel · recht — blijft overal even dik, met O-ring

Snel vergelijken

De belangrijkste eigenschappen naast elkaar, voor veelvoorkomende nominale maten (1/8″ tot 1″). Let op: de nominale maat verwijst naar de binnendiameter van de pijp, niet naar de draaddiameter.

De standaarden in detail

Wat is NPT?

NPT staat voor National Pipe Thread (soms National Pipe Taper) — een Amerikaanse standaard (ANSI/ASME B1.20.1) die vooral in Noord-Amerika wordt gebruikt. Het is een tapse (conische) draad: de diameter neemt geleidelijk af over de lengte. De draadhoek is 60°, de taper 1:16 (1°47′). Afdichting gebeurt door interferentie — de draden klemmen zich vast in elkaar — vaak aangevuld met teflontape of pasta tegen lekkage. NPT is niet compatibel met BSP-draden vanwege de afwijkende hoek en soms de pitch. Daarnaast bestaat NPS (National Pipe Straight), de parallelle variant, maar NPT verwijst doorgaans naar de tapse uitvoering.

Wat is BSP?

BSP staat voor British Standard Pipe (BS EN 10226 of ISO 228) — een Britse standaard die wereldwijd wordt gebruikt, vooral in Europa, Azië en Australië. BSP is een overkoepelende term met twee varianten: BSPP en BSPT. Het belangrijkste verschil met NPT zit in de draadhoek (55° in plaats van 60°) en soms in de pitch.

Wat is BSPP?

BSPP staat voor British Standard Pipe Parallel, ook wel G-thread genoemd. Dit is een parallelle (rechte) draad: de diameter blijft constant over de hele lengte. De draadhoek is 55°. Afdichting gebeurt niet door de draden zelf, maar met een externe afdichting zoals een washer, O-ring of bonded seal (een ring met rubberlaag). BSPP wordt vaak gebruikt waar herhaalde montage en demontage nodig is, omdat het minder schade aan de draden veroorzaakt. In sommige gevallen past het op BSPT-males, maar niet op NPT.

Wat is BSPT?

BSPT staat voor British Standard Pipe Tapered, ook wel R-thread genoemd. Dit is een tapse draad, vergelijkbaar met NPT: draadhoek 55°, taper 1:16. Afdichting gebeurt door interferentie van de draden, net als bij NPT, vaak met een afdichtingsmiddel. BSPT lijkt op NPT, maar door de andere draadhoek (55° vs 60°) en soms afwijkende pitch zijn ze niet uitwisselbaar. Een NPT-male past soms in een BSPT-female, maar dat is niet aan te raden vanwege lekkagerisico.

De verschillen die ertoe doen

Draadhoek en vorm. De 60°-hoek van NPT maakt de draden 'scherper' dan de 55° van BSP, wat de afdichting en sterkte beïnvloedt. BSP-draden hebben afgeronde toppen en dalen (Whitworth-vorm); NPT heeft vlakke toppen.

Pitch. In kleinere maten wijkt de pitch af (bijv. 1/8″: 27 vs 28 TPI), wat ze incompatibel maakt. Vanaf 1/2″ is de pitch vaak gelijk, maar de hoek blijft een probleem.

Afdichting. Tapse draden (NPT, BSPT) vertrouwen op de conische vorm voor een drukvaste verbinding, maar vragen extra afdichtingsmiddel tegen lekkage. Parallelle draden (BSPP) zijn makkelijker te monteren en demonteren zonder schade.

Regionaal gebruik. NPT domineert in Noord-Amerika, BSP in de rest van de wereld. Dat geeft regelmatig problemen in internationale projecten.

Risico bij mengen. Een NPT-male in een BSPT-female kan passen door dezelfde taper, maar het hoekverschil zorgt voor een slechte afdichting en mogelijke breuk. Gebruik bij conversie altijd een adapter.

Zo weet je wat je hebt — en wat je bestelt

Geen idee welke draad je voor je hebt? Loop deze stappen langs, dan weet je in een paar minuten welke maat en welk type je nodig hebt.

1. Kijk naar de markering. Staat er een R op? Dan is het BSPT (taps). Een G? Dan BSPP (parallel). Geen markering? Ga door naar stap 2.
2. Taps of parallel? Leg een liniaal langs de draad. Blijft de diameter gelijk over de hele lengte → parallel (BSPP / G). Loopt hij zichtbaar taps toe → taps (NPT of BSPT). Zie ook de foto hierboven.
3. Meet de buitendiameter van de man-draad met een schuifmaat en zoek de maat op in de tabel hieronder. Heb je alleen een vrouw-deel? Schroef er een bekende man-fitting in die past, of stuur ons een foto met je meting.
4. Tel de draden per inch (TPI) over 25,4 mm. Klopt het met de BSP-waarde? Dan heb je BSP. Wijkt het af (bijv. 27 i.p.v. 28 bij 1/8″)? Dan is het waarschijnlijk de Amerikaanse NPT.

Gemeten buitendiameter → BSP-maat

Let op: NPT-maten liggen hier vlak bij (vaak 0,3–0,8 mm verschil) maar hebben een 60°-hoek. Twijfel je tussen NPT en BSP? Meet de hoek met een draadmal of stuur ons een foto — wij kijken mee.